بسم اللّه الرّحمن الرّحيم ( از خداوند يگانه و قهار كمك و يارى را خواستارم ) « 1 » خداوند بر عمر آن آقاى دانشمند بيفزايد ؛ مردم « 2 » تشنهء بدست آوردن نتايجند نه مقدمات ، و از رسيدن بآرزو و هدف خود شاد مىشوند نه از تطويل و اطناب در عبارات . ازاين‌رو ما در مقدمهء كتاب خود به اين چند كلمه اكتفا نموده و همين را براى مقصودى كه در تأليف اين كتاب داريم كافى مىدانيم ، و با طلب يارى از ذات بارى و درخواست درود بر انبياء و بندگان با اخلاص در اطاعتش ، كه مىدانند رو گردانى از گناه و توانايى در بندگى تنها بوسيلهء خداوند متعال امكان‌پذير بوده و هست ، چنين مىگوييم : اين است فهرستى از تمام كتابهاى امم از عرب و عجم « 3 » كه در رشته‌هاى گوناگون علمى به زبان و خط عربى موجود بوده ، با تاريخچه‌يى از مصنفان و طبقات مؤلفان و سلسلهء خانوادگى و تاريخ تولد و دورهء زندگانى و وفات آنان و جاها و شهرهايى كه در آن مقيم بوده ؛ و صفات نيكو و ارجمند ، يا زشت و ناپسندى كه داشته‌اند ، از آغاز پيدايش هر علم تا اين زمان و عصر ما كه سال سيصد و هفتاد و هفت هجرى است . فهرست مقالات دهگانه اين كتاب مقالهء اول در سه فن فن اول - در توصيف لغات امم از عرب و عجم ، و چگونگى قلمهايشان و خطوطشان و شكل نوشتن آنها . فن دوم - در نام كتابهاى دينى كه بر مذهب مسلمانان و مذاهب ديگران نازل گرديده

--> ( 1 ) در اين كتاب آنچه ميان دو هلال قرار دارد اضافاتى است كه در نسخه‌هاى خطى بوده و آنچه كه خطى در زير دارد اضافاتى است كه در چاپ فلوگل است . ( 2 ) جب پس از ( النفوس ) دارد ( اطال اللّه بقاء السيد الفاضل ) كه در ترجمه آن را بر النفوس مقدم گذاشتيم ( 3 ) مراد از عجم مردمان غير از عرب است ( فرهنگ نفيسى )